Samenstellingen met cijfers

Wat is juist: 1 aprilgrap of 1-aprilgrap?

Volgens de officiële spelling is 1 aprilgrap juist. Maar 1-aprilgrap wordt niet fout gerekend.

Officiële spelling

Volgens de officiële spellingregels blijft de spatie in woordgroepen als 1 april2 euro en 4 havo staan als ze met nog een ander woord worden gecombineerd tot een samenstelling. Het is daarom officieel 1 aprilgrap2 euromunt en 4 havoleerling. Ook juist zijn 1 april-grap2 euro-munt en 4 havo-leerling (met een extra streepje voor de duidelijkheid). 

Alternatief

Het invoegen van een streepje is ook goed en zelfs duidelijker. In 1-aprilgrap2-euromunt en 4-havoleerling wordt namelijk meer benadrukt dat de drie onderdelen samen één samenstelling vormen. Bovendien is deze spelling logischer omdat andere samenstellingen met een cijfer officieel wél een streepje krijgen, zoals 80-jarige, 65-plusser24-urig, enz.

Het streepje is vooral een voordeel bij meervouden. Zo is de bedoeling van een zin als ‘Ik heb alleen nog 2-euromunten’ meteen duidelijk: ‘ik heb alleen nog munten van 2 euro’. Officieel moet dit zijn: ‘Ik heb alleen nog 2 euromunten.’ Deze zin kan echter ook betekenen: ‘ik heb alleen nog twee munten van 1 euro’.

Uitzondering: 24-uurs, 100-procents

De officiële spelling behandelt sommige samenstellingen met een cijfer anders dan hierboven staat uitgelegd. Naast bijvoorbeeld 24 uursdienst (met een spatie) is 24-uursdienst (met een streepje) namelijk officieel óók juist. In 24 uursdienst wordt de eerste s opgevat als een tussen-s. Het geheel is een combinatie van 24 uur en dienst, waarin dan toevallig ook een tussen-s verschijntDe samenstelling 24-uursdienst (met streepje) wordt opgevat als een combinatie van het bijvoeglijk naamwoord 24-uurs en dienst. Deze twee delen zijn samengesmolten tot één geheel, waarin het streepje na 24 dan blijft staan.

De keuze voor 24-uursdienst (met streepje) is sowieso het meest logisch. Daarnaast is bijvoorbeeld 24-uurs bloeddrukmeting prima: nu is 24-uurs een bijvoeglijk naamwoord dat los voor de samenstelling bloeddrukmeting staat. Dat mag van de officiële spelling ook.

Eenaprilgrap

Als het cijfer in letters wordt uitgeschreven, zijn dit soort samenstellingen één woord. Over de spelling an achtuurjournaaldriegangendinereenaprilgraptwee-euromunt (streepje vanwege klinkerbotsing, vijftigeurobiljet, enz. is iedereen het dus eens. Bij getallen onder de twintig en hele tien- en honderdtallen heeft het uitschrijven in letters de voorkeur.

Voorbeelden

Meer voorbeelden van dit soort combinaties:

officiële spellingalternatief
1 meifeest1-meifeest
1,2 literbenzinemotor1,2-literbenzinemotor
1,5 literpak1,5-literpak
1,5 meterregel1,5-meterregel
1e prijswinnaar1e-prijswinnaar
10 eurobiljet10-eurobiljet
10 gigabitnetwerk10-gigabitnetwerk
100 eurobiljet100-eurobiljet
100 procentscontrole, 100-procentscontrole100-procentscontrole
100 metergrens100-metergrens
104 wekengrens104-wekengrens
1000 meterrecord1000-meterrecord
1040 urennorm1040-urennorm
11 juliviering11-juliviering
11 septemberaanslagen11-septemberaanslagen
1225 urengrens1225-urengrens
1,5 metermaatregelen1,5-metermaatregelen
1500 meterwedstrijd1500-meterwedstrijd
13e maanduitkering13e-maanduitkering
16 metergebied16-metergebied
18 holesgolfbaan18-holesgolfbaan
19e eeuwarchitectuur19e-eeuwarchitectuur
2 eurodubbelportret2-eurodubbelportret
2 euromunt2-euromunt
2 fasestructuur2-fasenstructuur
2e fasestudent2e-fasestudent
2 gradennorm2-gradennorm
2+1 gratisactie2+1-gratisactie
20 eurobiljet20-eurobiljet
20 wekenecho20-wekenecho
24 inchscherm24-inchscherm
24 uursdienst, 24-uursdienst24-uursdienst
24 uurseconomie, 24-uurseconomie24-uurseconomie
24 uursritme, 24-uursritme24-uursritme
24 uursservice, 24-uursservice24-uursservice
250 meternorm250-meternorm
3e rangsacteur, 3e-rangsacteur3e-rangsacteur
3 gangendiner3-gangendiner
3 gangenverrassingsmenu3-gangenverrassingsmenu
3 oktoberfeesten3-oktoberfeesten
3 partijenoverleg3-partijenoverleg
3 procentnorm3-procentnorm
3 puntsautogordel, 3-puntsautogordel3-puntsautogordel
30 kilometerzone30-kilometerzone
32 uurscontract, 32-uurscontract32-uurscontract
33 toerenplaat33-toerenplaat
360 gradencamera360-gradencamera
360 gradenfeedback360-gradenfeedback
360 gradenfoto360-gradenfoto
365 dagengrens365-dagengrens
4 cilinderbenzinemotor4-cilinderbenzinemotor
40 dagentijd40-dagentijd
400 meterbaan400-meterbaan
45 toerenplaat45-toerenplaat
48 urenlimiet48-urenlimiet
5 eurobiljet5-eurobiljet
5 meiviering5-meiviering
5 puntsschaal, 5-puntsschaal5-puntsschaal
5 sterrenhotel5-sterrenhotel
50 eurobiljet50-eurobiljet
50 meterbad50-meterbad
50 pluspersoneel50-pluspersoneel
50 spellendoos50-spellendoos
500 gradenthermometer500-gradenthermometer
500 meterspecialist500-meterspecialist
5.1 surroundsoundsysteem5.1-surroundsoundsysteem
59 jarigenregeling59-jarigenregeling
6 afleidingen-ecg6-afleidingen-ecg
60 maandenperiode60-maandenperiode
64 bitsprocessor, 64-bitsprocessor64-bitsprocessor
78 toerenplaat78-toerenplaat
8 seconderegel8-secondenregel
8 uurjournaal8-uurjournaal
80 kilometerzone80-kilometerzone
90 meterschans90-meterschans