Deze – dit

Dit (of dat) zijn afgeleid van het.
Deze (of die) zijn afgeleid van de.

Zeg je het misverstand, dan is het dit misverstand (of dat misverstand).
Gebruik je de chaos, dan is het deze chaos (of die chaos).

PS: Moet het deze blog of dit blog zijn? Blog en weblog behoren tot de lijst van woorden waarbij je zowel de als het kunt gebruiken. (Voor account geldt hetzelfde.) Engelse leenwoorden zijn doorgaans mannelijke de-woorden (bullshit, commercial, break, multiplechoicevraag), maar bij bepaalde groepen – bijvoorbeeld stofnamen – is gekozen voor het (het plastic, het teak). Bij blog of weblog kwamen de taalkundigen er kennelijk niet uit. Daar was het resultaat dus: keuzevrijheid. Het kan dus allebei, deze of dit.

Dan iets over bijvoeglijke naamwoorden. Als het bijvoeglijk naamwoord voor het zelfstandig naamwoord staat, krijgt het in veel gevallen -e op het einde. Hiervoor gelden de volgende regels:
– Bij de, die of deze: -e
– Bij het, dat of dit: -e
– Bij een: wel -e wanneer het zelfstandig naamwoord een de-woord is, maar geen -e als het een het-woord is.

  • die leuke jongen
  • het mooie huis
  • een gezellige avond (de avond)
  • een leuk meisje (het meisje)


Bijvoeglijke naamwoorden die aangeven van wat voor materiaal iets is gemaakt (stoffelijke bijvoeglijk naamwoorden), krijgen -en.

  • een gouden ketting, een papieren hoedje, een wollen trui, een glazen karaf


Maar stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden die uit een andere taal zijn overgenomen (leenwoorden), krijgen geen -e of -en.

  • een plastic bekertje, een aluminium frame, nylon visdraad


PS: Volgens de boven geconstateerde ambivalentie kan het zowel een nuttige blog als een nuttig blog zijn. (Voor account geldt hetzelfde.) Bij het-woorden krijgt het bijvoeglijk naamwoord in principe geen -e na het woordje een. Maar omdat het hier om een het-woord gaat dat ook een de-woord is, mag je de regel toepassen die voor een de-woord geldt. Die staat hierboven maar luidt compleet geformuleerd als volgt:

Een bijvoeglijk naamwoord wordt in principe verbogen als het voor een de-woord staat. Het maakt daarbij niet uit of het lidwoord de, het lidwoord een of een ander woord eraan voorafgaat; ook als er géén lidwoord bij staat, wordt het bijvoeglijk naamwoord verbogen. Bijvoorbeeld: de gele bloem, een mooie auto, die Franse film, rode wijn.

Je zou ook kunnen zeggen: kies wat je wilt, maar wees consequent. Oftewel: als je dit doet, doe dan ook dat.

PS: Consequent gedrag wordt hoog gewaardeerd in het taalgebruik. Eigenlijk is het hele leven doordrongen van de eis om te kiezen en dan één onophoudelijke lijn te trekken. Als je dit doet, dan moet je ook dat doen.

  • Goed: Als je deze blog gaat volgen, dan krijg je een leuke blog waarop veel valt te leren.
  • Ook goed: Als je dit blog gaat volgen, dan krijg je een leuk blog waarop veel valt te leren.