Milieuvluchteling in eigen land.

Hoe Indonesië de overstroming te boven denkt te komen.

Ik denk dat Nederland door meerdere rampen zal worden getroffen als gevolg van klimaatopwarming. De gevolgen van zeespiegelstijging zullen zeer fundamenteel zijn. Hierdoor worden we vermoedelijk massaal van onze vertrouwde plek verdreven. Het wassende water zal nog even gestopt kunnen worden maar het waterpeil blijft stijgen en natuurlijk heeft moeder natuur het laatste woord. We zullen ons als nieuwe landgenoten bij de oosterburen moeten melden, zo schat ik in.

Stel je voor dat we als oud-kolonisten nog over ‘De Gordel van Smaragd’ beschikten. Dan zou hetzelfde, wereldwijd verbonden, zeewater ons op twee plekken naar de lippen stijgen. In Indonesië heeft men de mogelijkheid om uit te wijken naar een andere plek in hetzelfde land. Ik denk dat deze volksverhuizing naar een tegenoverliggend eiland een tijdelijke oplossing vormt. En ook een hele milieuonvriendelijke.

De verwoestende kap is allang begonnen voor de nieuwe hoofdstad in Kalimantan.

Soekarno speelde al met de gedachte, president Joko Widodo maakt het nu definitief: Indonesië krijgt een nieuwe hoofdstad in Kalimantan. ‘Jokowi’ maakte bekend dat dit de beste vestigingsplaats is voor de nieuwe, nog naamloze hoofdstad die het zinkende, stinkende Jakarta moet vervangen. Er wordt zo snel mogelijk begonnen met de bouw, in 2024 moeten de eersten van 1,5 miljoen overheidsfunctionarissen verhuizen.

Toen Jokowi aankondigde dat hij een alternatieve locatie voor het regeringscentrum ging zoeken, viel de naam Oost-Kalimantan al snel. Dit Indonesische deel van het eiland Borneo (dat gedeeld wordt met Maleisië en Brunei) ligt centraal in de archipel, die zich uitstrekt van Atjeh in het westen tot aan Papoea, een krappe 5.000 kilometer oostwaarts. Jakarta, dat door Nederland tot hoofdstad van Nederlands-Indië was gemaakt, ligt aan de westkant van het westelijke eiland Java. Het risico zou in Oost-Kalimantan minimaal zijn op al die natuurrampen waar Indonesië zo gevoelig voor is: aardbevingen, tsunami’s, bosbranden, aardverschuivingen en vulkaanuitbarstingen.

De problemen in Jakarta zijn legio: met 10 miljoen inwoners (30 miljoen inclusief de randgemeenten) barst de stad uit zijn voegen. Het landoppervlak daalt op sommige plaatsen met 20 centimeter per jaar door grondwateronttrekking, met overstromingen vanuit zee tot gevolg. Verkeersopstoppingen zorgen voor miljarden aan economische schade per jaar en de luchtvervuiling die mede wordt veroorzaakt door de files behoort tot de ergste ter wereld.

Jokowi wil met de keuze voor Kalimantan niet alleen Jakarta, maar ook het eiland Java ontlasten. Ruim de helft van de 263 miljoen Indonesiërs woont nu op het overvolle Java, tegenover 6 procent in Kalimantan, dat vier keer zo groot is. Hier ligt meteen een belangrijk bezwaar van milieu-organisaties: het tropisch regenwoud op Borneo, leefgebied van de orang-oetan, heeft al zoveel te lijden onder illegale houtkap en oprukkende oliepalmplantages. Moet daar dan ook nog een miljoenenstad bij?

Onduidelijk is nog hoe groot de economische impuls zal zijn die uitgaat van de nieuwe stad. Jakarta zal waarschijnlijk toch het zakelijke hart van het land blijven. Daarbij kan de verplaatsing van een hoofdstad ook verkeerd uitpakken. Zo is Naypyidaw, de hoofdstad die de junta van Myanmar in 2005 liet opleveren, nog steeds een spookstad in de jungle.

Er gebeurt al jaren weinig om het leefklimaat in Jakarta te verbeteren. Een groep inwoners begon een rechtszaak tegen de president om hem te dwingen de luchtvervuiling aan te pakken. Die hebben ze natuurlijk niet gewonnen. Een man met zulke goede ideeën (sic) om rampen te verkomen.