Wanneer – als – indien – mits – tenzij

Wanneer, als , indien en mits drukken allemaal een voorwaarde uit. Vergelijk de volgende zinnen maar.

  • Wanneer het mooi weer is, ga ik naar het strand.
  • Als het mooi weer is, ga ik naar het strand.
  • Indien het mooi weer is, ga ik naar het strand.
  • Mits het mooi weer is, ga ik naar het strand.


Bij tenzij gaat het om een ‘negatieve’ voorwaarde. Tenzij geeft aan dat de handeling of gebeurtenis niet doorgaat als aan de voorwaarde wordt voldaan.

  • Je mag naar dat feest, tenzij je een onvoldoende hebt. (Als je een onvoldoende hebt, mag je niet naar dat feest.)
  • Ik laat de hond uit, tenzij het regent. (Als het regent, laat ik de hond niet uit.)

Bedrijvende en lijdende vorm

Zet zinnen in de bedrijvende vorm om een tekst vloeiend te laten lopen. Een tekst met veel zinnen in de lijdende vorm leest ongemakkelijk. Bij de bedrijvende vorm doet het onderwerp in de zin iets. Bij de lijdende vorm ondergaat het onderwerp iets. De bedrijvende vorm wordt daarom ook wel de actieve vorm genoemd. De lijdende vorm noem je ook wel de passieve vorm.

  • Bedrijvende vorm: Henk kamt de hond.
  • Lijdende vorm: De hond wordt gekamd door Henk.
  • Bedrijvende vorm: Mijn broer heeft de laptop gerepareerd.
  • Lijdende vorm: De laptop is door mijn broer gerepareerd.


In de lijdende zin staat altijd een vorm van de hulpwerkwoorden worden of zijn. Vaak staat ook het voorzetsel door in de zin.

Je kunt een tekst dus het beste zo veel mogelijk in de bedrijvende vorm schrijven. Gebruik het hulpwerkwoord worden zo weinig mogelijk.

Tangconstructie

Bij een tangconstructie staan er woorden of zinsdelen te ver uit elkaar. De zin is daardoor moeilijk te begrijpen. Een tangconstructie is grammaticaal niet altijd onjuist, maar zorgt wel voor moeilijk te begrijpen zinnen.

Er bestaan verschillende soorten tangconstructies:

1. Het onderwerp en de persoonsvorm staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: Ons familierestaurant dat in hartje Amersfoort staat en waar de heerlijkste gerechten geserveerd worden, heeft een Michelinster gekregen.
  • Duidelijk: Ons familierestaurant heeft een Michelinster gekregen. Het restaurant staat in hartje Amersfoort en er worden de heerlijkste gerechten gereserveerd.


2. De delen van het gezegde staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: Ik heb gisteren het boek dat door mijn achterneef is geschreven en lovende kritiek ontving, uitgelezen.
  • Duidelijk: Ik heb gisteren het boek uitgelezen dat door mijn achterneef is geschreven en lovende kritiek ontving.


3. De delen van een bijzin staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: Ik denk dat als er genoeg aandacht aan leesvaardigheid was besteed, meer deelnemers een voldoende hadden gehaald.
  • Duidelijk: Ik denk dat meer deelnemers een voldoende hadden gehaald, als er genoeg aandacht aan leesvaardigheid was besteed.


4. Het lidwoord en het zelfstandig naamwoord staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: We waren niet zo aardig tegen de stotterende, blozende en ouderwets geklede docent.
  • Duidelijk: We waren niet zo aardig tegen de docent die stotterde, bloosde en ouderwets gekleed was.