Tangconstructie

Bij een tangconstructie staan er woorden of zinsdelen te ver uit elkaar. De zin is daardoor moeilijk te begrijpen. Een tangconstructie is grammaticaal niet altijd onjuist, maar zorgt wel voor moeilijk te begrijpen zinnen.

Er bestaan verschillende soorten tangconstructies:

1. Het onderwerp en de persoonsvorm staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: Ons familierestaurant dat in hartje Amersfoort staat en waar de heerlijkste gerechten geserveerd worden, heeft een Michelinster gekregen.
  • Duidelijk: Ons familierestaurant heeft een Michelinster gekregen. Het restaurant staat in hartje Amersfoort en er worden de heerlijkste gerechten gereserveerd.


2. De delen van het gezegde staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: Ik heb gisteren het boek dat door mijn achterneef is geschreven en lovende kritiek ontving, uitgelezen.
  • Duidelijk: Ik heb gisteren het boek uitgelezen dat door mijn achterneef is geschreven en lovende kritiek ontving.


3. De delen van een bijzin staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: Ik denk dat als er genoeg aandacht aan leesvaardigheid was besteed, meer deelnemers een voldoende hadden gehaald.
  • Duidelijk: Ik denk dat meer deelnemers een voldoende hadden gehaald, als er genoeg aandacht aan leesvaardigheid was besteed.


4. Het lidwoord en het zelfstandig naamwoord staan te ver uit elkaar.

  • Onduidelijk: We waren niet zo aardig tegen de stotterende, blozende en ouderwets geklede docent.
  • Duidelijk: We waren niet zo aardig tegen de docent die stotterde, bloosde en ouderwets gekleed was.

Dubbele ontkenning

Bij een dubbele ontkenning zeg je twee keer dat iets niet zo is. Hierdoor zeg je eigenlijk het tegenovergestelde: je zegt dat iets wel zo is. Je heft de eerste ontkenning op met de tweede ontkenning.

  • Ik een nooit geen koekjes! (dus is eet altijd koekjes)
  • Toen de benzinetank bijna leeg was, kon Rieke nergens niet een pompstation vinden. (dus overal)

Symmetriefout

Een samengestelde zin, een vergelijking en een opsomming beginnen altijd in dezelfde vorm, tijd en met hetzelfde getal als waarin ze eindigen. Dit noem je symmetrie. Wanneer hier een fout in wordt gemaakt, noem je dat een symmetriefout. Bekijk de volgende voorbeelden.

  • Kan ik u koffie aanbieden, of heb je liever thee?

Deze samengestelde zin begint in de u-vorm en eindigt in de je-vorm. Juist is: Kan ik u koffie aanbieden, of heeft u liever thee?

  • Ik zag een jongen die mij de hele tijd aankijkt.

Deze samengestelde zin begint in de verleden tijd en eindigt in de tegenwoordige tijd. Juist is: Ik zag een jongen die mij de hele tijd aankeek.

  • Zij houdt meer van katten dan van een hond.

In deze zin wordt de vergelijking gemaakt tussen katten en een hond, alleen is katten meervoud en een hond enkelvoud. Juist is: Zij houdt meer van katten dan van honden.

  • Bereidingswijze:
    1. Pel de tomaten.
    2. Snijd de knoflook en de peterselie fijn.
    3. U brengt het water met de bouillonblokjes aan de kook.

De eerste twee delen van deze opsomming staan in de gebiedende wijs, maar het laatste deel staat in de bedrijvende vorm. Juist is: Breng het water met de bouillonblokjes aan de kook.